Esther van Tilburg wil vooral beweging vastleggen

Passie voor polo en paarden

Ze schildert al van kindsbeen af, maar nu na al die jaren heeft Esther van Tilburg het gevoel dat ze op het doek krijgt wat ook in haar hoofd zit. Dan gaat het vooral om het vastleggen van beweging. Actie.
Een paar lijnen zijn soms genoeg.
De kunst van het weglaten.

tekst: Léon Klein Schiphorst; foto: Cor Groot

In de dors van de oude monumentale stolpboerderij van haar schoonouders op de grens van het Noord-Hollandse bollendorp Limmen heeft ze haar atelier. Een inspirerende authentieke omgeving. Met uitzicht over de weilanden, waar onder de bomen een groepje paarden vredig staat te grazen.

Het zijn ook de paarden die nu centraal staan in haar werk. Min of meer bij toeval. Het gaat Esther nog niet eens zozeer om het karakteristieke van de edele viervoeter, ze is met name gefascineerd door de manier waarop de dieren worden ingezet bij het polospel. De sport die vooral in Engeland en Argentinië populair is, maar ook in Nederland steeds meer liefhebbers kent.

Een echte verklaring voor de fascinatie heeft Esther niet. ‘Ik was vroeger wel een echt paardenmeisje, maar heb daar verder in mijn werk nooit iets mee gedaan. De sport vind ik erg leuk, maar bij het schilderen gaat het me vooral om de interactie: het bewegen van mens en dier. Natuurlijk ga ik wel eens naar zo’n wedstrijd. Maak er foto’s. Kijk er rond. Maar voor het creatieve proces is dat niet echt nodig.’

In het atelier aan de door houtworm aangevreten wanden van de oude koeienstal komen de schilderijen goed uit. Een indrukwekkende productie van krachtig werk, in sprekende kleuren, met een losse toets opgezet. ‘Ik overweeg serieus om me voorlopig helemaal op dit onderwerp te concentreren. In de ban van de polopaarden. Hier ben ik voorlopig nog niet mee klaar.’

Esther noemt haar werk ‘los figuratief’. Herkenbaar, maar met veel ruimte voor vrije interpretatie. ‘Op mijn doeken moet je het linnen kunnen zien. Ik durf ook veel meer met kleuren. En ik heb mezelf aangeleerd niet alles meer in te willen vullen. Je oogt doet dat zelf wel. Je hebt als kijker niet alle lijnen nodig. Het gaat er voor mij vooral om een gevoel over te brengen. Snelheid, dynamiek. Dat wil ik vastleggen.’

Esther neemt niet te veel tijd voor de productie van de schilderijen. ‘Er gaat wel veel denkwerk aan vooraf. Schetsen maak ik niet. Ik bouw een beeld op in mijn hoofd. Als ik eenmaal begin, knalt het er zo op. Eerst de ondergrond, dan de compositie en vervolgens de details. Als het lekker gaat, staat het er snel op. Het moet vooral spontaan blijven. Niet te veel gepriegel.’

Het andere werk van Esther is een beetje op de achtergrond geraakt. Vooral in haar woonomgeving heeft ze een reputatie als portretschilder opgebouwd. Veel lokale prominenten zijn door haar in karakteristieke poses vastgelegd. Ook hier die losse toets. ‘Voorop staat de gelijkenis. Maar het moet meer zijn. De kunst is iemands karakter te vangen. Zorgen dat het leeft, dan blijft het interessant om naar te kijken. Zelfs in een portret ben ik op zoek naar beweging.’

Beeldend kunstenaar Gemma van Gelder-Tervoort uit Zaanstad heeft Esther geleerd goed te observeren. ‘Je moet trouw blijven aan je eigen stijl, maar Gemma heeft me duidelijk gemaakt dat schilderen veel meer is dan het reproduceren van een beeld. Kijken en zien, daar gaat het om. De techniek is misschien tien, twintig procent. De rest komt uit je hart.’

Liefde voor de kunst is Esther met de paplepel ingegoten. Haar moeder schilderde ook, en haar vader was een enthousiast fotograaf. ‘Er stond een schildersezel in huis en de verf was altijd binnen handbereik. Maar toen ik me voor de Rietveldacademie meldde wil ik eigenlijk fotograaf worden. De docent die me daar beoordeelde, was meer onder de indruk van de schetsen die ik ook had meegenomen. Jij kunt beter gaan schilderen, zei de man. Uit een soort verontwaardiging heb ik die school toen de rug toegekeerd en me ingeschreven voor de opleiding tuinarchitectuur in Boskoop. Uiteindelijk koos ik voor de Fotovakschool in Apeldoorn. Maar ik heb geen van deze opleidingen afgerond.’

Dat impulsieve en rustloze is altijd gebleven. ‘Ik ben iemand die alles tegelijk wil doen. Dat zit in me en daar voel ik me happy bij.’ Esther heeft liever een dichtgeplande overvolle agenda dan ruimte voor rust en ledigheid. Een deeltijdbaan in het bedrijfsleven, veel les-geven, kinderen opvoeden en natuurlijk schilderen. ‘Om te kunnen blijven genieten van het schilderen, moet ik er van alles naast blijven doen. Anders raak je in een isolement. Je staat daar toch maar alleen te ploeteren met zo’n doek. Maar zonder zou ik niet kunnen. Het is de rode draad in mijn leven. Mijn passie.’

Gevoel is bepalend voor Esther. Ze kan er beeldend en gepassioneerd over vertellen. Met weidse armgebaren, bijna docerend. ‘Bij het schilderen gaat het mij om de emotie die je vastlegt. Ik maak geen schilderijen die mooi moeten zijn of goed moeten verkopen. Raakt iets je, dat is het criterium.’
Heeft ze voorbeelden van andere kunstenaars die aan dat beeld beantwoorden? Zonder na te denken noemt ze de naam van Daniel Richter, de Duitse schilder die met enorme doeken recent in het GEM te Den Haag exposeerde. ‘Als ik er aan terugdenk, krijg ik zo weer kippenvel. De man kruipt helemaal in zijn schilderijen. Met zijn hele ziel en zaligheid. Dat werk doet wat met me. Prachtig.’ Ook de heroïsche dramatiek van de Rus Ilja Repin, die een paar jaar geleden in Groningen te zien was, wil ze nog graag noemen. Vooral vanwege zijn sprekende portretten van grote Russische literatoren en componisten.

Zelf krijgt Esther ook regelmatig opdrachten voor schilderijen. Met enige schroom zegt ze: ‘De opdrachtgevers zijn altijd enthousiast, maar zelf ben ik in mijn hoofd meer bezig met mijn nieuwe werk en het zoeken naar de grenzen daarvan. Ik weet het, dat is niet erg commercieel gedacht. Maar ja ik volg mijn gevoel, en zo zit ik nou eenmaal in elkaar.’

www.polo-art.nl
www.esthervantilburg.nl

Uit: Days magazine herfst 2009